{"id":2486,"date":"2025-12-12T15:15:23","date_gmt":"2025-12-12T15:15:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.otizmvebilim.com\/?p=2486"},"modified":"2025-12-12T15:15:25","modified_gmt":"2025-12-12T15:15:25","slug":"otizmde-uyku-kalitesinin-sosyal-islevsellik-ve-davranis-problemlerine-etkisi-uzerine-bir-arastirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.otizmvebilim.com\/?p=2486","title":{"rendered":"Otizmde Uyku Kalitesinin Sosyal \u0130\u015flevsellik ve Davran\u0131\u015f Problemlerine Etkisi \u00dczerine Bir Ara\u015ft\u0131rma"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][vc_column_text css=””]<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

MAKALEN\u0130N KISA \u00d6ZET\u0130<\/strong><\/p>\n


\n<\/span>\u0130nceledi\u011fimiz 2022 y\u0131l\u0131 makalesinin ad\u0131: “<\/span>Examining The Relationship Between Sleep Quality, Social Functioning and Behavior Problems In Children With Autism Spectrum Disorder: A Systematic Review” <\/span><\/i><\/p>\n

Bu sistematik derleme, otizm spektrumunda olan \u00e7ocuklarda uyku kalitesinin sosyal i\u015flevsellik ve davran\u0131\u015f problemleri ile nas\u0131l ili\u015fkili oldu\u011funu anlamak amac\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalardan elde edilen bulgular bir araya getirilmi\u015f ve toplamda \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Bulgular, uyku kalitesinin \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fcndelik davran\u0131\u015flar\u0131 ve sosyal etkile\u015fimleri \u00fczerinde belirgin bir etkiye sahip oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. <\/span><\/p>\n

Uyku s\u00fcresinin k\u0131salmas\u0131, uyku b\u00f6l\u00fcnmeleri veya uykuya dalma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc gibi sorunlar\u0131n; daha fazla sosyal \u00e7ekilme, \u00f6fke davran\u0131\u015flar\u0131, dikkat g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ve hiperaktivite ile ili\u015fkili oldu\u011fu raporlanmaktad\u0131r. Bu nedenle uyku sorunlar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca geceyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fcn i\u00e7i sosyal etkile\u015fimlerini ve davran\u0131\u015f d\u00fczenlemelerini de etkileyebildi\u011fi belirtilmektedir. <\/span><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmada, bu ili\u015fkinin iki y\u00f6nl\u00fc olabilece\u011fi vurgulanmaktad\u0131r: Uyku sorunlar\u0131 davran\u0131\u015f ve sosyal i\u015flevselli\u011fi olumsuz etkilerken; stres, kayg\u0131 ve duyusal hassasiyet gibi fakt\u00f6rlerin de uyku kalitesini d\u00fc\u015f\u00fcrebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Bu durum, otizmde uyku ve davran\u0131\u015f aras\u0131ndaki d\u00f6ng\u00fcsel yap\u0131y\u0131 anlaman\u0131n \u00f6nemine i\u015faret etmektedir. <\/span><\/p>\n

Makale ayr\u0131ca, uyku kalitesinin yaln\u0131zca s\u00fcreden ibaret olmad\u0131\u011f\u0131na; uykunun derinli\u011fi, d\u00fczenlili\u011fi ve s\u00fcreklili\u011finin de \u00e7ocuklar\u0131n sosyal ileti\u015fimi ve davran\u0131\u015f d\u00fczeni i\u00e7in kritik oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmektedir. Bu nedenle uyku destekleyici yakla\u015f\u0131mlar\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fcndelik ya\u015fam becerilerinde olumlu etkiler sa\u011flayabilece\u011fi vurgulanmaktad\u0131r. <\/span><\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, mevcut bulgular uyku kalitesinin otizmli \u00e7ocuklar\u0131n sosyal ve davran\u0131\u015fsal geli\u015fiminde \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bununla birlikte, daha geni\u015f \u00f6rneklemlerle yap\u0131lacak uzun d\u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalara ihtiya\u00e7 oldu\u011fu belirtilmektedir. <\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

[\/vc_column_text][vc_column_text css=””]<\/p>\n

MAKALE HAKKINDA DETAYLI B\u0130LG\u0130<\/strong><\/p>\n

Otizmde Uyku Kalitesinin Sosyal \u0130\u015flevsellik ve Davran\u0131\u015f Problemlerine Etkisi \u00dczerine Bir Ara\u015ft\u0131rma<\/b>
\n<\/b>
\n<\/span>Makalede, otizm spektrum bozuklu\u011fu olan \u00e7ocuklarda uyku kalitesinin sosyal i\u015flevsellik ve davran\u0131\u015f problemleriyle ili\u015fkisini b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir perspektifle ele alan kapsaml\u0131 bir sistematik derleme sunulmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada, farkl\u0131 \u00fclkelerde yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131rma incelenmi\u015f ve bu ara\u015ft\u0131rmalardan elde edilen bulgular ortak temalar alt\u0131nda birle\u015ftirilmi\u015ftir. Makalede, uyku kalitesinin otizmli \u00e7ocuklar\u0131n ya\u015famlar\u0131nda yaln\u0131zca biyolojik bir ihtiya\u00e7 olmaktan \u00f6te, davran\u0131\u015fsal d\u00fczenleme, duygusal denge, sosyal ileti\u015fim ve g\u00fcnl\u00fck uyum becerileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik bir belirleyici oldu\u011fu vurgulanmaktad\u0131r. Bu nedenle uyku, geli\u015fimsel s\u00fcre\u00e7lerin merkezinde yer alan ve otizmde g\u00f6r\u00fclen bir\u00e7ok zorlu\u011fun alt\u0131nda yatan mekanizmalardan biri olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmada, uyku problemlerinin t\u00fcrleri detayl\u0131 bi\u00e7imde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, uykuya dalma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, k\u0131sa uyku s\u00fcresi, gece boyunca s\u0131k s\u0131k uyanma, y\u00fczeysel uyku ve d\u00fczensiz uyku-uyan\u0131kl\u0131k d\u00f6ng\u00fcs\u00fc otizmli \u00e7ocuklarda en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlard\u0131r. Bu sorunlar\u0131n, hem d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck davran\u0131\u015f g\u00fc\u00e7l\u00fckleri (hiperaktivite, sald\u0131rganl\u0131k, d\u00fcrt\u00fcsellik, \u00f6fke n\u00f6betleri) hem de i\u00e7e d\u00f6n\u00fck problemler (kayg\u0131, depresif belirtiler, sosyal geri \u00e7ekilme) ile anlaml\u0131 ili\u015fkiler g\u00f6sterdi\u011fi makalede belirtilmektedir. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, \u00f6zellikle k\u0131sa ve kesintili uyku, davran\u0131\u015fsal reg\u00fclasyon mekanizmalar\u0131n\u0131 bask\u0131layarak \u00e7ocuklar\u0131n d\u0131\u015f uyaranlara daha hassas, daha h\u0131zl\u0131 tepki veren ve daha zor yat\u0131\u015fan bir yap\u0131ya b\u00fcr\u00fcnmesine yol a\u00e7abilmektedir. \u00c7al\u0131\u015fmada bu durum, \u00e7ocu\u011fun sinir sistemi \u00fczerinde bir \u201cbirikim etkisi\u201d yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Makaleye g\u00f6re, sosyal i\u015flevsellik alan\u0131nda da benzer bir ili\u015fki g\u00f6zlenmi\u015ftir. Ara\u015ft\u0131rmada, uyku kalitesinin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131n\u0131n sosyal ileti\u015fim ba\u015flatma, ortak dikkat geli\u015ftirme, akran oyununa kat\u0131l\u0131m, y\u00fcz ifadelerini anlama, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme gibi temel sosyal becerilerde belirgin zorluklara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 raporlanm\u0131\u015ft\u0131r. Uyku b\u00f6l\u00fcnmelerinin, \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fcn i\u00e7indeki enerji seviyesini d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc; bu durumun ise sosyal giri\u015fimlerde azalma, sosyal ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rma ve sosyal motivasyonda gerileme ile sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada vurgulanmaktad\u0131r. Makaleye g\u00f6re bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7lerdeki yava\u015flama, dikkat kapasitesindeki dalgalanmalar ve duygusal tepkilerin kontrol\u00fcndeki g\u00fc\u00e7l\u00fckler sosyal etkile\u015fimi dolayl\u0131 olarak zay\u0131flatmaktad\u0131r. Bu bulgular, uyku ve sosyal i\u015flevsellik aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00e7ok boyutlu bir ba\u011flant\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/span><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmada ayr\u0131ca ili\u015fkinin iki y\u00f6nl\u00fc olabilece\u011fine dikkat \u00e7ekilmektedir. \u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, uyku problemleri davran\u0131\u015f ve sosyal zorluklara katk\u0131da bulundu\u011fu gibi, davran\u0131\u015fsal g\u00fc\u00e7l\u00fckler, g\u00fcnl\u00fck stres, duyusal a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcklenme ve sosyal ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k deneyimleri de uyku kalitesini olumsuz etkileyebilmektedir. \u00d6rne\u011fin, duyusal hassasiyeti y\u00fcksek olan \u00e7ocuklar\u0131n yatmadan \u00f6nceki k\u00fc\u00e7\u00fck bir ses veya dokunma uyaran\u0131na bile a\u015f\u0131r\u0131 tepki verebildi\u011fi; bunun da uykuya dalmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 makalede a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde, g\u00fcn i\u00e7inde yo\u011fun kayg\u0131 ya\u015fayan \u00e7ocuklar\u0131n gece uykuya ge\u00e7i\u015finin uzad\u0131\u011f\u0131 ve uyku s\u00fcrelerinin k\u0131sald\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada belirtilmektedir. Bu durum, otizmli \u00e7ocuklarda uyku problemlerinin \u00e7evresel ve psikolojik fakt\u00f6rlerle s\u00fcrekli etkile\u015fim h\u00e2linde oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Makaleye g\u00f6re, bu d\u00f6ng\u00fcy\u00fc k\u0131rmak i\u00e7in yaln\u0131zca uyku d\u00fczenlemeye de\u011fil, g\u00fcndelik ya\u015fam stres\u00f6rlerinin azalt\u0131lmas\u0131na da odaklanmak gerekmektedir.<\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmada, incelenen literat\u00fcr\u00fcn metodolojik a\u00e7\u0131dan \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterdi\u011fi; baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ebeveyn raporlar\u0131na, baz\u0131lar\u0131n\u0131n klinik g\u00f6zlemlere, baz\u0131lar\u0131n ise uyku \u00f6l\u00e7\u00fcm cihazlar\u0131yla elde edilen objektif verilere dayand\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, \u00f6l\u00e7\u00fcm ara\u00e7lar\u0131ndaki bu \u00e7e\u015fitlilik sonu\u00e7lar aras\u0131nda baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klara yol a\u00e7sa da genel e\u011filim uyku kalitesinin davran\u0131\u015fsal ve sosyal i\u015flevsellik \u00fczerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir etkisi oldu\u011funu desteklemektedir. Makalede, daha uzun s\u00fcreli, daha geni\u015f \u00f6rnekleme sahip ve objektif uyku \u00f6l\u00e7\u00fcmlerini i\u00e7eren \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n gelecekte bu alandaki nedenselli\u011fi daha net anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131 ifade edilmektedir. Bununla birlikte, mevcut \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, uyku d\u00fczeninin iyile\u015ftirilmesinin \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fcndelik ya\u015fam becerileri ve sosyal ileti\u015fimleri \u00fczerinde olumlu etkiler yaratabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir.<\/p>\n

<\/span>Sonu\u00e7 olarak, \u00e7al\u0131\u015fmada uyku kalitesinin otizm spektrum bozuklu\u011fu olan \u00e7ocuklarda sosyal i\u015flevsellik ve davran\u0131\u015fsal uyum problemleriyle yak\u0131ndan ili\u015fkili oldu\u011fu g\u00fc\u00e7l\u00fc bulgularla desteklenmektedir. Uykuya dalma ve s\u00fcrd\u00fcrme g\u00fc\u00e7l\u00fckleri, k\u0131sa uyku s\u00fcresi ve uyku b\u00f6l\u00fcnmeleri hem d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck hem de i\u00e7e d\u00f6n\u00fck davran\u0131\u015f sorunlar\u0131nda art\u0131\u015fla ba\u011flant\u0131l\u0131 bulunmu\u015ftur. Makaleye g\u00f6re, uyku kalitesinin yaln\u0131zca biyolojik bir ihtiya\u00e7 de\u011fil, \u00e7ocuklar\u0131n sosyal etkile\u015fim kapasitesi, duygusal dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve davran\u0131\u015f kontrol\u00fc i\u00e7in temel belirleyicilerden biri oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu nedenle, uykuya y\u00f6nelik b\u00fct\u00fcnc\u00fcl m\u00fcdahalelerin, otizmli \u00e7ocuklar\u0131n hem davran\u0131\u015fsal hem de sosyal geli\u015fimlerinde olumlu katk\u0131lar sa\u011flayabilece\u011fi; gelecekte yap\u0131lacak daha kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla bu ili\u015fkilerin daha net ortaya konulabilece\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmada vurgulanmaktad\u0131r.<\/span>[\/vc_column_text][vc_separator css=””][vc_column_text css=”.vc_custom_1765552403881{background-color: #BBE4D9 !important;}”]<\/p>\n

MAKALEN\u0130N K\u00dcNYES\u0130<\/strong><\/p>\n

Examining the Relationship Between Sleep Quality, Social Functioning, and Behavior Problems in Children with Autism Spectrum Disorder: A Systematic Review<\/span><\/p>\n

Sally Whelan, Arlene Mannion, Azeem Madden, Fine Berger, Rachel Costello,Saeid Ghadiril<\/span>
\n<\/span>
\n<\/span>Nature and Science of Sleep, Published online: 14 Apr 2022<\/span><\/p>\n

Makaleye a\u015fa\u011f\u0131daki linkten ula\u015fabilirsiniz:<\/strong>
\nhttps:\/\/doi.org\/10.2147\/NSS.S239622<\/a>
\nhttps:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/full\/10.2147\/NSS.S239622<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text css=””]<\/p>\n

Her t\u00fcrl\u00fc sorunuzu a\u015fa\u011f\u0131daki form veya Whatsapp (0541 742 6750)<\/a> yoluyla sorabilirsiniz.<\/div>\n

[\/vc_column_text][vc_column_text css=””]\n

\n

<\/p>

    <\/ul><\/div>\n
    \n
    \n<\/fieldset>\n
    \n\t

    \n\t

    \n\t