{"id":2483,"date":"2025-12-12T08:52:58","date_gmt":"2025-12-12T08:52:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.otizmvebilim.com\/?p=2483"},"modified":"2025-12-12T08:53:03","modified_gmt":"2025-12-12T08:53:03","slug":"otizmde-akilli-cihaz-kullanimi-ve-uyku-kalitesi-arasindaki-iliskiyi-arastiran-bir-makale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.otizmvebilim.com\/?p=2483","title":{"rendered":"Otizmde Ak\u0131ll\u0131 Cihaz Kullan\u0131m\u0131 ve Uyku Kalitesi Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fkiyi Ara\u015ft\u0131ran Bir Makale"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][vc_column_text css=””]<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

MAKALEN\u0130N KISA \u00d6ZET\u0130<\/strong><\/p>\n

\u0130nceledi\u011fimiz 2024 y\u0131l\u0131 makalesinin ad\u0131: \u201cImpact of Smart Technology Use on Sleep Quality in Individuals With Autism Spectrum Disorder: A Mixed-Methods Investigation\u201d<\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fma, Otizm Spektrum Bozuklu\u011fu (OSB) olan bireylerde ak\u0131ll\u0131 teknoloji kullan\u0131m\u0131n\u0131n uyku kalitesi ile ili\u015fkisini karma y\u00f6ntemle ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Otizmli bireylerde uyku sorunlar\u0131n\u0131n yayg\u0131n oldu\u011fu bilinmekte ve bu \u00e7al\u0131\u015fmada ak\u0131ll\u0131 teknoloji kullan\u0131m\u0131n\u0131n bu uyku problemleriyle nas\u0131l ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\u200d Ara\u015ft\u0131rma, 8\u201325 ya\u015f aras\u0131 83 bireyi kapsam\u0131\u015f ve uyku kalitesi ile teknoloji kullan\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmada uyku kalitesi, standart bir \u00f6l\u00e7ekle de\u011ferlendirilmi\u015f; kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ekran s\u00fcresi, yatmadan \u00f6nceki teknoloji kullan\u0131m\u0131, oyun oynama ve sosyal medya gibi i\u00e7eriklere ayr\u0131lan s\u00fcre gibi davran\u0131\u015flar analiz edilmi\u015ftir. Toplam ekran s\u00fcresinin ve yatmadan \u00f6nce ak\u0131ll\u0131 teknoloji kullan\u0131m\u0131n\u0131n daha k\u00f6t\u00fc uyku kalitesi ile g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde ili\u015fkili oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Yatma \u00f6ncesi teknoloji kullan\u0131m\u0131, ya\u015f, cinsiyet veya OSB \u015fiddeti gibi etkenler kontrol edildi\u011finde bile k\u00f6t\u00fc uyku kalitesinin \u00f6nemli bir belirleyicisi olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar yatmadan \u00f6nce ekranlara bakman\u0131n parlak \u0131\u015f\u0131k ve uyar\u0131c\u0131 i\u00e7erik nedeniyle uykuya dalmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha fazla gece uyanmas\u0131 ve g\u00fcnd\u00fcz yorgunlu\u011fu gibi belirtileri artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir. Bu ki\u015filer ayr\u0131ca, teknoloji kullan\u0131m\u0131n\u0131 uyku \u00f6ncesinde s\u0131n\u0131rlaman\u0131n uyku rutini ve dinginle\u015fme \u00fczerinde faydal\u0131 olabilece\u011fini ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rma, ak\u0131ll\u0131 teknoloji kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6zellikle yatmadan \u00f6nceki saatlerde uyku kalitesini d\u00fc\u015f\u00fcrebilece\u011fine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlar sunmaktad\u0131r. Elde edilen bulgular, uyku hijyenini iyile\u015ftirmek isteyen bireylerin telefon, tablet gibi cihazlar\u0131 yatma zaman\u0131na yak\u0131n kullanmamak gibi stratejiler geli\u015ftirmelerini desteklemektedir.<\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fma, OSB\u2019li bireylerin uyku d\u00fczenlerini iyile\u015ftirmeye y\u00f6nelik aileler ve klinik uzmanlar i\u00e7in, teknoloji kullan\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmek ve uyku kalitesini art\u0131racak d\u00fczenlemeler yapmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan kan\u0131ta dayal\u0131 \u00f6neriler geli\u015ftirmek i\u00e7in \u00f6nemli bir temel sunmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

[\/vc_column_text][vc_column_text css=””]<\/p>\n

MAKALE HAKKINDA DETAYLI B\u0130LG\u0130<\/strong><\/p>\n

Otizmde Ak\u0131ll\u0131 Cihaz Kullan\u0131m\u0131 ve Uyku Kalitesi Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fkiyi Ara\u015ft\u0131ran Bir Makale<\/b>
\n<\/b>
\n<\/b>Otizm Spektrum Bozuklu\u011fu (OSB) olan bireylerde ak\u0131ll\u0131 teknoloji kullan\u0131m\u0131n\u0131n uyku kalitesi \u00fczerindeki etkisini inceleyen bu \u00e7al\u0131\u015fma, temel olarak dijitalle\u015fen ya\u015fam\u0131n otizmli bireyler i\u00e7in ne t\u00fcr sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011funu ara\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Makalede OSB\u2019nin bili\u015fsel, duyusal ve davran\u0131\u015fsal \u00f6zellikleri nedeniyle uyku d\u00fczeninin zaten k\u0131r\u0131lgan olabildi\u011fi, bu durumun \u00f6\u011frenme, dikkat, duygu d\u00fczenleme ve sosyal kat\u0131l\u0131m \u00fczerinde zincirleme etkiler olu\u015fturabildi\u011fi belirtilmektedir. Son y\u0131llarda ak\u0131ll\u0131 telefon, tablet ve bilgisayar kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7ok daha erken ya\u015flarda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve otizmli bireylerin bu cihazlara di\u011fer bireylere k\u0131yasla daha y\u00fcksek ilgi g\u00f6sterebildi\u011fi vurgulanmaktad\u0131r. Bu nedenle \u00e7al\u0131\u015fmada, teknolojinin \u00f6zellikle yatma rutini ve uyku fizyolojisiyle nas\u0131l etkile\u015fime girdi\u011fi, uyku kalitesini hangi mekanizmalarla etkileyebilece\u011fi ve bu etkile\u015fimin g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama nas\u0131l yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmada 8 ile 25 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndaki toplam 83 birey incelenmi\u015ftir. Makaleye g\u00f6re kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n uyku kalitesi, uyku s\u00fcresi, uykuya dalma s\u00fcresi, gece uyanmalar\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve genel dinlenmi\u015flik hissi gibi bile\u015fenleri de\u011ferlendiren standart bir \u00f6l\u00e7ekle \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun yan\u0131nda g\u00fcnl\u00fck ekran s\u00fcresi, yatmadan \u00f6nceki teknoloji kullan\u0131m\u0131, kullan\u0131lan i\u00e7erik t\u00fcrleri (oyun, sosyal medya, e\u011fitsel i\u00e7erik vb.), cihazlar\u0131n kullan\u0131m amac\u0131 ve s\u00fcreleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde analiz edilmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn teknolojiyi e\u011flence veya duyusal ilgi nedeniyle s\u0131k ve uzun s\u00fcreli olarak kulland\u0131\u011f\u0131; e\u011fitsel i\u00e7eriklerin ise kullan\u0131m i\u00e7inde daha s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yer tuttu\u011fu ifade edilmektedir. Ayr\u0131ca ara\u015ft\u0131rmada, \u00f6zellikle ak\u015fam saatlerine do\u011fru ekran maruziyetinin artt\u0131\u011f\u0131 ve yatma vaktine yakla\u015ft\u0131k\u00e7a baz\u0131 bireylerde yo\u011funla\u015fan bir kullan\u0131m \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn g\u00f6zlendi\u011fi rapor edilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Nicel sonu\u00e7larda bulunan en \u00f6nemli bulgulardan biri, toplam ekran s\u00fcresinin artmas\u0131n\u0131n uyku kalitesini anlaml\u0131 \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcrmesi olmu\u015ftur. Makalede bu ili\u015fkinin sadece genel g\u00fcnl\u00fck ekran s\u00fcresiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p, \u00f6zellikle yatmadan \u00f6nceki son bir ila iki saatlik kullan\u0131m\u0131n uykuya dalma s\u00fcresini uzatt\u0131\u011f\u0131, gece boyunca daha fazla uyanmaya neden oldu\u011fu ve sabahlar\u0131 dinlenmi\u015f hissetmeyi azaltt\u0131\u011f\u0131 ifade edilmektedir. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re oyun oynama ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n da uyku kalitesini bozan ek fakt\u00f6rler aras\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu ili\u015fki, ya\u015f, cinsiyet ve otizm \u015fiddeti gibi de\u011fi\u015fkenler kontrol edildi\u011finde bile anlaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumu\u015ftur. \u00c7al\u0131\u015fmada ayr\u0131ca sens\u00f6rel olarak y\u00fcksek uyar\u0131c\u0131 niteli\u011fe sahip i\u00e7eriklerin (h\u0131zl\u0131 hareket eden g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, parlak \u0131\u015f\u0131klar, y\u00fcksek kontrastl\u0131 animasyonlar) uykuyla ilgili bili\u015fsel ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemini zorla\u015ft\u0131rabilece\u011fi tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Nitel bulgular ise nicel sonu\u00e7lar\u0131n arka plan\u0131n\u0131 anlamay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmada, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n ve bak\u0131m verenlerin aktard\u0131\u011f\u0131 bilgilere g\u00f6re bir\u00e7ok otizmli birey i\u00e7in ak\u0131ll\u0131 cihazlar hem rahatlat\u0131c\u0131 hem de a\u015f\u0131r\u0131 uyar\u0131c\u0131 olabilen \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc ara\u00e7lard\u0131r. Makalede baz\u0131 bireylerin bu cihazlar\u0131 duygusal d\u00fczenleme arac\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131, \u00f6zellikle g\u00fcn i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 stres veya duyusal y\u00fcklenme sonras\u0131 teknolojiye y\u00f6nelerek rahatlama e\u011filiminde olduklar\u0131 belirtilmektedir. Ancak \u00e7al\u0131\u015fmada bu rahatlama davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n gecikmi\u015f yatma saatleri ve kesintili uyku ile sonu\u00e7lanabildi\u011fi aktar\u0131lmaktad\u0131r. Bak\u0131m verenler, parlak ekran \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6zleri uzun s\u00fcre me\u015fgul etti\u011fini, i\u00e7eriklerin zihinsel uyar\u0131m\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve cihazlar\u0131n b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n baz\u0131 bireyler i\u00e7in zorlay\u0131c\u0131 olabildi\u011fini bildirmi\u015ftir. Ayr\u0131ca makaleye g\u00f6re, baz\u0131 aileler teknoloji kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmekte ve cihazlar\u0131n uyku rutini \u00fczerindeki etkilerini y\u00f6netmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli stratejiler (ekran\u0131 kademeli azaltma, uyku \u00f6ncesi sakin aktiviteler, belirli bir saatten sonra cihaz eri\u015fimini k\u0131s\u0131tlama gibi) uygulamaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada bu stratejilerin pek \u00e7o\u011funun olumlu sonu\u00e7lar do\u011furabildi\u011fi belirtilmi\u015f ancak tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, \u00e7al\u0131\u015fmada ak\u0131ll\u0131 teknoloji kullan\u0131m\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle yatmadan \u00f6nceki d\u00f6nemlerde, OSB\u2019li bireylerde uyku kalitesinin bozulmas\u0131yla ili\u015fkili oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konmu\u015ftur. Makaleye g\u00f6re bu bulgular, ailelere, klinisyenlere ve e\u011fitimcilere pratik \u00f6neriler sunmaktad\u0131r: uyku \u00f6ncesi ekran s\u00fcresinin azalt\u0131lmas\u0131, uyaran d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fck i\u00e7eriklere y\u00f6nelinmesi, tutarl\u0131 bir yatma rutini olu\u015fturulmas\u0131 ve teknolojinin d\u00fczenli \u015fekilde yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 uyku kalitesini iyile\u015ftirebilir. Ara\u015ft\u0131rmada ayr\u0131ca gelecekte yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n, biyolojik g\u00f6stergeler (melatonin d\u00fczeyi, uyku evreleri gibi), daha geni\u015f \u00f6rneklemler ve farkl\u0131 ya\u015f gruplar\u0131yla desteklenmesinin, teknoloji kullan\u0131m\u0131 ve uyku ili\u015fkisini daha net ayd\u0131nlatabilece\u011fi ifade edilmektedir. Bu kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, otizmli bireylerin ya\u015fam kalitesini art\u0131rmaya y\u00f6nelik stratejilerin geli\u015ftirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir bilimsel temel sunmaktad\u0131r.<\/span>[\/vc_column_text][vc_separator css=””][vc_column_text css=”.vc_custom_1765529571411{background-color: #BBE4D9 !important;}”]<\/p>\n

MAKALEN\u0130N K\u00dcNYES\u0130<\/strong><\/p>\n

Impact Of Smart Technology Use On Sleep Quality In Individuals With Autism Spectrum Disorder: A Mixed-Methods Investigation<\/span>
\n<\/span><\/p>\n

Front. Psychiatry, 24 May 2024 Sec. Autism Volume 15 – 2024 | <\/span><\/p>\n

Makaleye a\u015fa\u011f\u0131daki linkten ula\u015fabilirsiniz:<\/strong>
\nhttps:\/\/doi.org\/10.3389\/fpsyt.2024.1411993
\nhttps:\/\/www.frontiersin.org\/journals\/psychiatry\/articles\/10.3389\/fpsyt.2024.1411993<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text css=””]<\/p>\n

Her t\u00fcrl\u00fc sorunuzu a\u015fa\u011f\u0131daki form veya Whatsapp (0541 742 6750)<\/a> yoluyla sorabilirsiniz.<\/div>\n

[\/vc_column_text][vc_column_text css=””]\n

\n

<\/p>

    <\/ul><\/div>\n
    \n
    \n<\/fieldset>\n
    \n\t

    \n\t

    \n\t