{"id":2480,"date":"2025-12-12T07:52:34","date_gmt":"2025-12-12T07:52:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.otizmvebilim.com\/?p=2480"},"modified":"2025-12-12T07:52:37","modified_gmt":"2025-12-12T07:52:37","slug":"otizmli-cocuklarda-uyku-problemleri-ve-duyusal-ozellikleri-inceleyen-bir-arastirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.otizmvebilim.com\/?p=2480","title":{"rendered":"Otizmli \u00c7ocuklarda Uyku Problemleri Ve Duyusal \u00d6zellikleri \u0130nceleyen Bir Ara\u015ft\u0131rma"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][vc_column_text css=””]<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

MAKALEN\u0130N KISA \u00d6ZET\u0130<\/strong><\/p>\n

\u0130nceledi\u011fimiz 2025 y\u0131l\u0131 makalesinin ad\u0131: <\/span>\u201cSleep Problems and Sensory Features In Children With Low-Average Cognitive Abilities and Autism Spectrum Disorder\u201d. <\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>
\n<\/span>Bu ara\u015ft\u0131rma, otizm spektrum bozuklu\u011fu (OSB) olan \u00e7ocuklar ile tipik geli\u015fim g\u00f6steren \u00e7ocuklar\u0131n uyku problemleri ve duyusal \u00f6zellikleri aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi kapsaml\u0131 bi\u00e7imde ele almaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada, \u00e7ocuklar\u0131n uyku d\u00fczenleri ve duyusal tepkileri, bak\u0131m verenler taraf\u0131ndan yan\u0131tlanan standardize anketlerle \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayr\u0131ca, \u00e7ocuklar\u0131n bili\u015fsel beceri d\u00fczeyleri ge\u00e7erli de\u011ferlendirme ara\u00e7lar\u0131yla belirlenmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rman\u0131n dikkat \u00e7ekici bulgusu, OSB\u2019li \u00e7ocuklarda uyku problemleri skorlar\u0131n\u0131n, tipik geli\u015fim g\u00f6steren \u00e7ocuklara g\u00f6re daha y\u00fcksek olmas\u0131d\u0131r. Bu fark \u00f6zellikle uyku kalitesi, uykuya dalma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ve gece uyanmalar\u0131 gibi alanlarda belirgin \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu sonu\u00e7, OSB olan \u00e7ocuklarda uyku zorluklar\u0131n\u0131n daha yayg\u0131n olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/span><\/p>\n

Duyusal \u00f6zellikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise OSB\u2019li \u00e7ocuklar, i\u015fitsel, g\u00f6rsel, dokunsal ve hareketle ilgili duyusal uyaranlara kar\u015f\u0131 daha yo\u011fun ve farkl\u0131 tepkiler g\u00f6stermi\u015ftir. Bu durum, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famdaki alg\u0131 ve davran\u0131\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 anlamam\u0131zda \u00f6nemli bir role sahiptir. <\/span><\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmada ayr\u0131ca bili\u015fsel beceri d\u00fczeyinin, uyku ve duyusal \u00f6zellikler aras\u0131ndaki ili\u015fkide belirleyici oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Alt-ortalama bili\u015fsel seviyeye sahip OSB\u2019li \u00e7ocuklarda, duyusal hassasiyetler artt\u0131k\u00e7a uyku problemleri de belirgin bi\u00e7imde artm\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n bili\u015fsel beceri d\u00fczeyi daha y\u00fcksek \u00e7ocuklarda bu ili\u015fki daha az g\u00fc\u00e7l\u00fc bulunmu\u015ftur. Bu bulgu, uyku ve duyusal profillerin bireysel farkl\u0131l\u0131klarla \u015fekillendi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/span><\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n vurgulad\u0131\u011f\u0131 temel nokta, uyku problemleri ile duyusal \u00f6zellikler aras\u0131nda anlaml\u0131 bir ili\u015fki oldu\u011fudur ve bu ili\u015fki \u00f6zellikle bili\u015fsel becerileri alt-ortalama olan \u00e7ocuklarda daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Bu t\u00fcr bilimsel bulgular, OSB\u2019li \u00e7ocuklara y\u00f6nelik uyku ve duyusal destek yakla\u015f\u0131m\u0131 geli\u015ftirilmesinde \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 sunmaktad\u0131r. <\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

[\/vc_column_text][vc_column_text css=””]<\/p>\n

MAKALE HAKKINDA DETAYLI B\u0130LG\u0130<\/strong><\/p>\n

Otizmli \u00c7ocuklarda Uyku Problemleri Ve Duyusal \u00d6zellikleri \u0130nceleyen Bir Ara\u015ft\u0131rma<\/b>
\n<\/b>
\n<\/b>Otizm spektrum bozuklu\u011fu (OSB) olan \u00e7ocuklarda uyku d\u00fczeni, duyusal hassasiyetler ve bili\u015fsel beceriler aras\u0131ndaki etkile\u015fimi inceleyen bu \u00e7al\u0131\u015fma, literat\u00fcrde \u00f6nemli bir bo\u015flu\u011fu doldurmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Makalede, hem OSB’li \u00e7ocuklar\u0131n hem de tipik geli\u015fim g\u00f6steren \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7ok boyutlu bir de\u011ferlendirmeye tabi tutuldu\u011fu belirtilmektedir. Ara\u015ft\u0131rmada kullan\u0131lan de\u011ferlendirme ara\u00e7lar\u0131; uyku problemlerini \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in bak\u0131m verenlerin yan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 kapsaml\u0131 anketleri, duyusal tepkileri incelemek i\u00e7in \u00e7ok boyutlu duyusal profil \u00f6l\u00e7eklerini ve \u00e7ocuklar\u0131n bili\u015fsel performans\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in uygulanan standart bili\u015fsel de\u011ferlendirmeleri i\u00e7ermektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00e7al\u0131\u015fmada ama\u00e7lanan, bu \u00fc\u00e7 temel alan\u0131n birbirine nas\u0131l ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, hangi fakt\u00f6rlerin uyku d\u00fczenini etkiledi\u011fini ve OSB grubunda neden daha belirgin uyku sorunlar\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Makaleye g\u00f6re OSB\u2019li \u00e7ocuklarda uyku problemlerinin g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, tipik geli\u015fim g\u00f6steren \u00e7ocuklara g\u00f6re anlaml\u0131 \u015fekilde daha y\u00fcksektir. Uykuya dalma s\u00fcresinin uzamas\u0131, gece s\u0131k uyanma, sabah erken uyanma ve uyku b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcndeki bozulmalar, OSB grubunda daha yayg\u0131n g\u00f6zlenmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fmada \u00f6zellikle \u201cg\u00fcnd\u00fcz davran\u0131\u015flar\u0131\u201d alan\u0131nda ciddi farklar oldu\u011fu ifade edilmektedir; \u00e7\u00fcnk\u00fc uyku kalitesi d\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e dikkatin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesi, duygu d\u00fczenleme ve davran\u0131\u015f kontrol\u00fc gibi g\u00fcnl\u00fck i\u015flevler de bozulmaktad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmada bu durumun hem \u00e7ocu\u011fun rutinini hem de bak\u0131m verenlerin ya\u015fam kalitesini etkileyen \u00f6nemli bir bile\u015fen oldu\u011fu vurgulanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca makalede, OSB\u2019ye \u00f6zg\u00fc n\u00f6rolojik farkl\u0131l\u0131klar\u0131n uyku mimarisini etkileyebilece\u011fi ve bu nedenle uyku problemlerinin daha karma\u015f\u0131k bir yap\u0131ya sahip olabilece\u011fi ifade edilmektedir.<\/span><\/p>\n

Duyusal hassasiyetler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmada, OSB\u2019li \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7ok daha belirgin bir duyusal profil g\u00f6sterdi\u011fi ortaya konmu\u015ftur. Ara\u015ft\u0131rmada, i\u015fitsel, g\u00f6rsel, dokunsal, vestib\u00fcler ve oral duyusal alanlarda OSB grubunun \u00e7ok daha y\u00fcksek hassasiyet puanlar\u0131na sahip oldu\u011fu bildirilmektedir. \u00d6rne\u011fin dokunsal alanlarda ani bir temas, giyilen k\u0131yafetlerin dokusu veya sa\u00e7 tarama gibi g\u00fcnl\u00fck aktiviteler OSB\u2019li \u00e7ocuklarda a\u015f\u0131r\u0131 rahats\u0131zl\u0131k yaratabilmektedir. Makaleye g\u00f6re bu t\u00fcr duyusal a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131l\u0131klar, \u00e7ocu\u011fun g\u00fcn boyunca s\u00fcrekli y\u00fcksek uyar\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k d\u00fczeyinde olmas\u0131na yol a\u00e7makta ve uykuya ge\u00e7i\u015fte zorluk yaratabilmektedir. Benzer \u015fekilde i\u015fitsel ve vestib\u00fcler duyarl\u0131l\u0131klar da uyku kalitesini etkileyerek gece boyunca huzursuzluk, hareketlilik ve s\u0131k b\u00f6l\u00fcnme gibi sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilmektedir.<\/span><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmada ele al\u0131nan en dikkat \u00e7ekici bulgular\u0131n ba\u015f\u0131nda bili\u015fsel beceri d\u00fczeyinin bu ili\u015fkiye nas\u0131l arac\u0131l\u0131k etti\u011fi gelmektedir. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re bili\u015fsel becerileri alt-ortalama d\u00fczeyde olan \u00e7ocuklarda duyusal hassasiyet ile uyku problemleri aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Bu bulgunun alt\u0131nda, bili\u015fsel kapasitenin \u00e7evresel uyaranlar\u0131 d\u00fczenleme, filtreleme ve anlamland\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerinde kritik bir rol oynamas\u0131 yatmaktad\u0131r. Makaleye g\u00f6re bili\u015fsel d\u00fczey d\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e \u00e7ocuklar\u0131n duyusal uyaranlar\u0131 i\u015fleme ve uyaranlara adaptasyon kapasitesi de zay\u0131flamakta, bu da duyusal y\u00fcklenme riskini art\u0131rmaktad\u0131r. Tipik geli\u015fim g\u00f6steren \u00e7ocuklarda ve bili\u015fsel seviyesi ortalaman\u0131n \u00fczerinde olan OSB\u2019li \u00e7ocuklarda bu ba\u011flant\u0131n\u0131n daha zay\u0131f olmas\u0131, bili\u015fsel i\u015flevlerin uyku d\u00fczenini koruyucu bir mekanizma gibi \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. \u00c7al\u0131\u015fmada bu durum, uyku ve duyusal sistem aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi a\u00e7\u0131klayan \u00f6nemli bir anahtar olarak sunulmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Makalede duyusal \u00f6zelliklerin farkl\u0131 kombinasyonlar\u0131n\u0131n uyku \u00fczerinde farkl\u0131 etkiler olu\u015fturabilece\u011fi de belirtilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin dokunsal hassasiyeti y\u00fcksek olan \u00e7ocuklar\u0131n uykuya ge\u00e7i\u015fte daha fazla g\u00fc\u00e7l\u00fck ya\u015fad\u0131\u011f\u0131; vestib\u00fcler hassasiyeti y\u00fcksek \u00e7ocuklarda ise yatakta sabit kalmakta zorlanma g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi ifade edilmektedir. Oral duyusal hassasiyetin ise hem uyku hijyenini hem de yatmadan \u00f6nceki rutinleri etkileyebilece\u011fi belirtilmektedir. Ara\u015ft\u0131rmada ayr\u0131ca duyusal a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131l\u0131k kadar duyusal aray\u0131\u015f davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n da baz\u0131 \u00e7ocuklarda uyku kalitesini etkileyebilece\u011fi vurgulanmaktad\u0131r. Y\u00fcksek hareket ihtiyac\u0131 olan \u00e7ocuklarda yatmadan \u00f6nce a\u015f\u0131r\u0131 hareketlilik g\u00f6zlenebilmekte, bu da uykuya dalmay\u0131 geciktirebilmektedir. T\u00fcm bu bulgular, duyusal sisteminin uyku \u00fczerindeki do\u011frudan ve dolayl\u0131 etkilerini daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le getirmektedir.<\/p>\n

<\/span>Sonu\u00e7 olarak \u00e7al\u0131\u015fmada, OSB\u2019li \u00e7ocuklarda uyku problemleri ile duyusal hassasiyetler aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir ili\u015fki oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. Makaleye g\u00f6re bu ba\u011flant\u0131 \u00f6zellikle bili\u015fsel beceri d\u00fczeyi alt-ortalama olan \u00e7ocuklarda daha belirgin bir yap\u0131ya sahiptir ve bu da de\u011ferlendirme ve m\u00fcdahale s\u00fcre\u00e7lerinde bili\u015fsel seviyenin mutlaka dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmada elde edilen bulgular, uyku problemlerinin tek bir kayna\u011fa ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, duyusal profilin ve bili\u015fsel kapasitenin bu tabloyu \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u015fekillendirdi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu nedenle \u00e7al\u0131\u015fmada, OSB\u2019li \u00e7ocuklara y\u00f6nelik uyku m\u00fcdahalelerinin duyusal hassasiyetleri g\u00f6zeten ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f yakla\u015f\u0131mlarla tasarlanmas\u0131n\u0131n \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 vurgulanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca gelecekte yap\u0131lacak ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n daha geni\u015f \u00f6rneklemlerle, objektif uyku \u00f6l\u00e7\u00fcm cihazlar\u0131yla ve uzunlamas\u0131na tasar\u0131mlarla y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin, uyku-duyusal-bili\u015fsel ili\u015fkisinin daha derinlemesine anla\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulunaca\u011f\u0131 belirtilmektedir.<\/span>[\/vc_column_text][vc_separator css=””][vc_column_text css=”.vc_custom_1765525951782{background-color: #BBE4D9 !important;}”]<\/p>\n

MAKALEN\u0130N K\u00dcNYES\u0130<\/strong><\/p>\n

Sleep Problems and Sensory Features In Children With Low-Average Cognitive Abilities and Autism Spectrum Disorder<\/span>
\n<\/b><\/p>\n

Scientific Reports volume 15, Article number: 24509 (2025)<\/span><\/p>\n

Article Open access Published: 21 July 2025<\/span><\/p>\n

Makaleye a\u015fa\u011f\u0131daki linkten ula\u015fabilirsiniz:<\/strong>
\nhttps:\/\/www.nature.com\/articles\/s41598-025-08581-3
\n<\/span><\/p>\n

[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text css=””]<\/p>\n

Her t\u00fcrl\u00fc sorunuzu a\u015fa\u011f\u0131daki form veya Whatsapp (0541 742 6750)<\/a> yoluyla sorabilirsiniz.<\/div>\n

[\/vc_column_text][vc_column_text css=””]\n

\n

<\/p>

    <\/ul><\/div>\n
    \n
    \n<\/fieldset>\n
    \n\t

    \n\t

    \n\t