MAKALENİN KISA ÖZETİ
İncelediğimiz 2025 yılı makalesi: “Nutritional Status of Children Diagnosed With Autism Spectrum Disorder: A Systematic Review and Meta‐Analysis”
Otizm spektrum bozukluğu (ASD) olan çocukların beslenme davranışları, fiziksel gelişimlerini etkileyebilmektedir. Araştırmada, ASD’li çocukların boy, kilo, vücut kitle indeksi, protein ve vitamin alımları, tipik gelişim gösteren çocuklarla (TDC) karşılaştırılmıştır.
Toplam 32 çalışmayı kapsayan meta-analizde 18,480 çocuk incelenmiştir (ASD: 2,955, TDC: 15,525). Çalışmaya göre ASD’li çocuklar boy açısından TDC’den istatistiksel olarak daha kısa bulunmuş (SMD: −0.16) ; ancak kilo ve BMI açısından anlamlı fark saptanmamıştır.
Beslenme verileri incelendiğinde, ASD’li çocukların protein alımı anlamlı derecede düşük bulunmuştur (SMD: −0.34) . Ayrıca, yağda çözünen vitaminler (A, D, K) ve bazı suda çözünen vitaminler (folat, riboflavin, tiamin, niasin) alım ve düzeylerinde azalma gözlemlenmiştir . Vitamin D ve folat özellikle düşük bulunmuştur.
Araştırmaya göre, ASD’li çocukların boy kısalığı, düşük protein alımı ve vitamin eksiklikleri ile ilişkili olabilir. Bu bulgular, beslenme desteği ve gerekli durumlarda vitamin takviyelerinin önemini vurgulamaktadır .
Araştırma ayrıca, uzun süreli ve popülasyon temelli çalışmaların gerekliliğine dikkat çekmektedir. ASD’li çocukların beslenme durumuna özen gösterilmesi, büyüme ve gelişimlerinin sağlıklı ilerlemesi açısından kritik öneme sahiptir.
MAKALE HAKKINDA DETAYLI BİLGİ
Otizmli Çocuklarda Protein ve Vitamin Alımını İnceleyen Bir Araştırma
Otizm spektrum bozukluğu (ASD) olan çocukların beslenme davranışları, büyüme ve fiziksel gelişimlerini etkileyebilmektedir. Araştırmaya göre, ASD’li çocuklar besin seçimlerinde sınırlamalar gösterebilir ve bazı makro ve mikronutrientleri yeterince alamayabilirler. Makalede, ASD’li çocukların beslenme durumu antropometrik ölçümler, makro ve mikronutrient alımları üzerinden tipik gelişim gösteren çocuklarla (TDC) karşılaştırılmıştır. Bu yaklaşım, ASD’li çocukların beslenme eksikliklerini ve gelişimsel farklılıklarını anlamak açısından önemlidir.
Araştırmada, PubMed, Web of Science, Scopus ve CENTRAL veri tabanları taranmıştır. Çalışmaya, ASD’li ve TDC çocukların beslenme durumunu karşılaştıran tüm uygun çalışmalar dahil edilmiştir. Meta-analiz için sürekli değişkenlerde standartlaştırılmış ortalama fark (SMD), kategorik değişkenlerde ise risk oranı (RR) kullanılmıştır ve %95 güven aralıkları (CI) hesaplanmıştır. Toplam 32 çalışma ve 18,480 çocuk (ASD: 2,955, TDC: 15,525) analiz edilmiştir.
Çalışmada, ASD’li çocukların boyları TDC ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı derecede daha kısa bulunmuştur (SMD: −0.16). Araştırmaya göre kilo ve vücut kitle indeksi (BMI) açısından anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir. Makalede, boy farkının büyük ölçüde protein ve vitamin alımlarındaki farklılıklara bağlı olabileceği vurgulanmaktadır.
Araştırmada, ASD’li çocukların protein alımı belirgin şekilde düşük bulunmuştur (SMD: −0.34). Ayrıca, yağda çözünen vitaminler (A, D, K) ile bazı suda çözünen vitaminler (folat, riboflavin, tiamin, niasin) alım ve serum düzeylerinde düşüş gözlemlenmiştir. Çalışmaya göre, vitamin D ve folat düzeyleri özellikle anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Makalede, bu eksikliklerin çocukların büyüme ve gelişimi üzerindeki olası etkileri vurgulanmaktadır.
Araştırmaya göre, beslenme eksikliklerinin giderilmesi için diyet desteği ve gerekli durumlarda uygun takviyelerin kullanılması önerilmektedir. Çalışmada, uzunlamasına ve popülasyon temelli araştırmaların yapılmasının, ASD’li çocukların beslenme durumu ve gelişimsel sonuçlarının daha iyi anlaşılması açısından kritik olduğu belirtilmiştir.
Makalede, ASD’li çocukların beslenme durumunun izlenmesinin ve eksikliklerin erken dönemde müdahale edilmesinin önemi vurgulanmaktadır. Araştırmaya göre, protein ve vitamin eksiklikleri boy ve gelişim üzerinde doğrudan etkili olabilmektedir. Çalışmada elde edilen bulgular, aileler, klinik uzmanlar ve beslenme profesyonelleri için rehber niteliğindedir. Makalede, ayrıca beslenme müdahalelerinin ve takviyelerin, çocukların sağlıklı büyüme ve gelişimlerini desteklemede etkili olabileceği ifade edilmiştir.
ASD’li çocukların beslenme durumu, boy ve vitamin düzeyleri açısından tipik gelişim gösteren çocuklardan farklılık göstermektedir. Araştırmaya göre, bu eksikliklerin giderilmesi için bilinçli diyet planlaması ve gerektiğinde takviyelerin uygulanması önemlidir. Çalışmada, gelecekte yapılacak uzun süreli ve geniş kapsamlı çalışmaların, ASD’li çocukların beslenme ve gelişim süreçlerini daha iyi anlamaya katkı sağlayacağı vurgulanmaktadır.
MAKALENİN KÜNYESİ
Nutritional Status of Children Diagnosed With Autism Spectrum Disorder: A Systematic Review and Meta‐Analysis
J Hum Nutr Diet. 2025 Jul 24;38(4):e70099. doi: 10.1111/jhn.70099
Makaleye aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12290316/
